แรงงานแห่งความรัก: เมื่อคนทั่วไปกลายเป็นนักแปลเกมได้ด้วยใจรัก
วิดีโอเกมเป็นสื่อสร้างความบันเทิงให้กับคนหลากหลายเพศและวัย ในประเทศไทยเองตลาดและอุตสาหกรรมวิดีโอเกมเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะหลังการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ที่คนจำนวนมากต้องอยู่แต่ในบ้าน ทำให้เกิดเกมเมอร์หน้าใหม่ขึ้นจำนวนมาก อย่างไรก็ดี วิดีโอเกมที่ผู้เล่นเกมในประเทศไทยเล่นนั้นส่วนใหญ่เป็นเกมที่ได้รับการพัฒนาจากบริษัทต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นประเทศจีน เกาหลี ญี่ปุ่น หรือสหรัฐอเมริกา และเกมส่วนใหญ่ในจำนวนนั้นยังไม่ได้รับการแปลหรือการโลคัลไลซ์ (Localization) เป็นภาษาไทย
ด้วยเล็งเห็นปัญหานี้ เกมเมอร์ชาวไทยกลุ่มหนึ่งจึงมีความคิดที่จะแปลหรือโลคัลไลซ์เกมจากภาษาต่างประเทศเป็นภาษาไทยอย่างไม่เป็นทางการผ่านกระบวนการที่เรียกว่าการม็อด (Modding) การม็อดต้องการความรู้และทักษะสองด้าน คือ ด้านเทคนิคการม็อดและด้านภาษา การม็อดมีหลายลักษณะตั้งแต่การปรับแต่งตัวเกมเล็กน้อยให้มีความสวยงามหรือแตกต่างจากตัวเกมดั้งเดิมไปถึงการปรับเปลี่ยนวิธีการเล่นและการดำเนินเนื้อเรื่องของเกม และในที่นี้แน่นอนว่ารวมถึงการปรับเปลี่ยนภาษาที่ปรากฏภายในเกมด้วย นอกจากคำว่าการม็อดแล้วในวงการการแปลศึกษายังมีคำว่า “ร็อมแฮคกิ้ง” (Romhacking) ซึ่งหมายถึงการถอดรหัสข้อมูลของเกมที่เกี่ยวข้องกับการแสดงผลด้านภาษา จากหน่วยความจำของแผ่นเกมหรือ ROM เพื่อนำมาแปลเป็นภาษาปลายทาง จากนั้นจึงนำข้อมูลที่แปลแล้วใส่กลับเข้าไปในแผ่นเกมหรือหน่วยความจำลักษณะอื่น วิดีโอเกมที่ได้รับการม็อดเป็นภาษาไทยส่วนใหญ่จะเป็นวิดีโอเกมที่เล่นบนคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล หรือพีซี (PC) เนื่องจากนักม็อดหรือม็อดเดอร์ (Modder) สามารถเข้าถึงตัวไฟล์ของวิดีโอเกม ถอดรหัส ลงมือแปล และเข้ารหัสใหม่ได้ง่ายและสะดวกกว่าตัวเกมบนแพลตฟอร์มอื่น เมื่อแปลเกมเสร็จแล้วนักม็อดเหล่านี้มักจะโพสต์ไฟล์เกมบนหน้าเพจเฟซบุ๊กของตนเอง และอนุญาตให้ผู้เล่นที่สนใจเข้าไปดาวน์โหลดไฟล์ตัวบทที่ได้รับการแปลแล้ว
ช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมามีเฟซบุ๊กเพจที่ทำหน้าที่ม็อดและแปลเกมมากกว่า 20 เพจ ปรากฏการณ์ดังกล่าวสามารถเรียกได้ว่าเป็นการแปลโดยแฟน (Fan translation) เนื่องจากนักม็อดเหล่านี้นอกจากจะเป็นนักแปลแล้วยังเป็นแฟนหรือผู้ที่ชื่นชอบการเล่นเกมนั้น ๆ หรือเกมโดยทั่วไป นักม็อดหรือนักแปลเหล่านี้จึงเป็นคนทั่วไปที่มีความรักในการเล่นเกมเท่านั้น พวกเขาต้องการเผยแพร่บทแปลเกมเป็นภาษาไทยโดยทำไปด้วยใจรักและไม่ได้ต้องการทำเพื่อหวังผลกำไร แต่อาจจะมีการเปิดรับเงินบริจาคเล็ก ๆ น้อย ๆ จากผู้ที่อยากจะสนับสนุนการแปลของพวกเขา (หรือที่เรียกว่า “ค่ากาแฟ”) นักวิชาการด้านการแปลจึงเรียกการกระทำนี้ว่า “แรงงานแห่งความรัก (Labour of love)”
ช่วงปีที่ผ่านมา วงการวิดีโอเกมในประเทศไทยมีความตื่นตัวและได้รับความสนใจจากวงการเกมโลกมากขึ้น เช่น วิดีโอเกมหลายเกมได้รับการแปลเป็นภาษาไทยอย่างเป็นทางการ หรือบริษัทวิดีโอเกมระดับโลกอย่างนินเทนโดเริ่มให้บริการร้านค้าออนไลน์ในประเทศไทยอย่างเป็นทางการเป็นต้น สิ่งเหล่านี้อาจจะเป็นเพราะเกมหลายเกมถูกแปลอย่างไม่เป็นทางการจากนักม็อดมาก่อน ทำให้ผู้เล่นชาวไทยให้ความสนใจเล่นเกมมากขึ้น นำไปสู่การเพิ่มขึ้นของข้อมูลประชากรศาสตร์ (Demographic data) ของเกมเมอร์ชาวไทย จึงอาจทำให้ตลาดเกมในประเทศไทยได้รับความสนใจจากอุตสาหกรรมเกมโลกมากขึ้นนั่นเอง
